Λογοθεραπεία

Η λογοθεραπεία είναι μια παραϊατρική επιστήμη η οποία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των διαταραχών του λόγου, της ομιλίας και της κατάποσηςπροκειμένου τα άτομα να έχουν τη μέγιστη δυνατή λειτουργικότητα στην καθημερινότητά τους.

Τι είναι όμως οι διαταραχές του λόγου και της ομιλίας;

Ο λόγος αποτελείται από τρεις βασικούς τομείς: τη μορφή, το  περιεχόμενο και τη χρήση.Στις διαταραχές του λόγου τουλάχιστον ένας από αυτούς τους τομείς παρουσιάζει έλλειμμα, με αποτέλεσμα να υπάρχουν δυσκολίες στην κατανόηση ή/και στην έκφραση του λόγου. Αυτό μπορεί να συμβαίνει στον προφορικό ή/και στον γραπτό λόγο. Στις διαταραχές της ομιλίας παρατηρούνται δυσκολίες σε τουλάχιστον ένα από τα υποσυστήματα της ομιλίας, όπως στη φωνή ή στην άρθρωση. Εκτός από το λόγο και την ομιλία όμως, η λογοθεραπεία ασχολείται και με την κατάποση. Η δυσφαγία (δηλαδή η διαταραχή στην κατάποση) είναι αποτέλεσμα κάποιας δυσλειτουργίας που προκαλεί δυσκολία στην επεξεργασία της τροφής μέχρι αυτή να καταλήξει στο στομάχι.

Σε ποιους πληθυσμούς απευθύνεται η λογοθεραπεία;

Η λογοθεραπεία εφαρμόζεται τόσο σε αναπτυξιακές διαταραχές (εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του παιδιού), όσο και σε επίκτητες διαταραχές (προκύπτουν κατά την πορεία ζωής του παιδιού). Αυτό σημαίνει πώς οι λογοθεραπευτές αναλαμβάνουνάτομα από όλες τις ηλικιακές ομάδες. Ενδεικτικά, ορισμένες από τα πιο κοινές περιπτώσεις για τις οποίες προτείνεται λογοθεραπευτική παρέμβαση είναι:

• αρθρωτικές διαταραχές: το παιδί δεν παράγει σωστά έναν ή περισσότερους ήχους και παράγει άλλους στη θέση του ή τους παραλείπει π.χ. τα /σ/ παράγονται ως /θ/ – αντί για «σούπα» λέει «θούπα»
• φωνολογικές διαταραχές: το παιδί παράγει τους ήχους σωστά όταν είναι μεμονωμένοι όμως κατά την ομιλία παρατηρούνται αντικαταστάσεις ή παραλείψεις των ήχων π.χ. το /φ/ μπορεί να παράγεται άλλοτε ως /φ/ κι άλλοτε ως /β/
• γλωσσική καθυστέρηση
• διαταραχές ροής (Τραυλισμός, Ταχυλαλία)
• μαθησιακές δυσκολίες
• διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές(ΔΑΔ) – Διαταραχές αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ)
• δυσπραξία της ομιλίας
• πραγματολογική διαταραχή: το παιδί δεν κατανοεί την κοινωνική διάσταση της γλώσσας κάνοντας την επικοινωνία δύσκολη π.χ. δεν χαιρετά και δεν ανταποκρίνεται σε χαιρετισμούς, δυσκολεύεται να διατηρήσει το θέμα κατά το διάλογο, δεν κατανοεί το χιούμορ κ.α.
• ειδική Γλωσσική Διαταραχή: το παιδί παρουσιάζει δυσκολίες σε έναν ή περισσότερους τομείς της γλώσσας, όμως δεν το προφίλ του δεν ταιριάζει σε κάποια άλλη διάγνωση π.χ. αρθρωτική διαταραχή, ΔΑΦ, τραυλισμός κ.α.
• νευρολογικές διαταραχές π.χ. εγκεφαλική πάρεση, υδροκέφαλος, δυσαρθρία
• βαρηκοΐα-Κώφωση
• δυσφαγία

Ποια είναι η δουλειά του λογοθεραπευτή;

Ο λογοθεραπευτής είναι σε θέση να:

• πραγματοποιεί αξιολόγηση, διάγνωση με τη χρήση σταθμισμένων και μη τεστ
• να σχεδιάζει ένα θεραπευτικό πλάνο γιαοποιαδήποτε διαταραχή λόγου, ομιλίας ή/και κατάποσης

Στις αρχικές συναντήσεις ο λογοθεραπευτής, σκιαγραφεί το προφίλ του ατόμου, προκειμένου να εντοπίσει τα ελλείμματα και να θέσει τους στόχους.Επίσης, αναζητάτους καλύτερους δυνατούς  τρόπους  προκειμένου η θεραπεία να είναι αποτελεσματική και ευχάριστη ταυτόχρονα. Καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας αυτής, ο λογοθεραπευτής ενημερώνει τους γονείς του παιδιού για την εξέλιξη της θεραπείας, τους κατευθύνει για το πώς να εξασκηθούν με το παιδί στο σπίτι και απαντά στις πιθανές απορίες τους.

Πόσο διαρκεί η λογοθεραπευτική παρέμβαση;

Σ’ αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να δοθεί κάποια συγκεκριμένη απάντηση. Η διάρκεια της παρέμβασης εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως:

• γύση διαταραχής
• έκταση/σοβαρότητα προβλήματος
• συχνότητα συνεδριών
• εξάσκηση στο σπίτι

Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός. Αυτό σημαίνει πώς έχει τους δικούς του ρυθμούς και ικανότητες, για αυτό και το πρόγραμμα θεραπείας είναι εξειδικευμένο και βασισμένο στις δυνατότητες και στις ανάγκες του παιδιού.

Πότε χρειάζεται να απευθυνθώ σε λογοθεραπευτή για το παιδί μου;

Καλό θα ήταν να απευθυνθείτε σε έναν λογοθεραπευτή αν το παιδί σας εμφάνισε ή εμφανίζει κάποια από τα παρακάτω:

Μέχρι το 2^ο έτος:

• δεν αντιδρά σε ήχους έως και τον 6^ο μήνα.
• δεν έχει βαβίσει έως και τον 9^ο μήνα (βάβισμα είναι η παραγωγή ασυνάρτητων συνδυασμών ήχων – είναι ο τρόπος του μικρού παιδιού να επικοινωνήσει, ενώ προετοιμάζεται για την παραγωγή πραγματικών λέξεων)
• δεν αντιδρά στο άκουσμα του ονόματός του έως και τον 12^ο μήνα
• δεν έχει πει τις πρώτες του λέξεις έως και τον 15^ο μήνα
• δεν φαίνεται να εμπλουτίζεται το λεξιλόγιό του έως και τον 18^ο μήνα
• δεν δημιουργεί προτάσεις 2-3 λέξεων έως και το 2^ο έτος
• παρατηρούνται προβλήματα στις δομές της ομιλίας – κυρίως στα χείλη, τη γλώσσα κα το σαγόνι. Αυτά μπορούν να γίνουν σαφή μέσω σιελόρροιας, δυσκολίας στο να δαγκώσει/ρουφήξει/καταπιεί κ.α.

2 – 4 ετών:

• η ομιλία του δεν είναι κατανοητή από τρίτους έως και το 3^ο έτος
• παρουσιάζονται συχνές επαναλήψεις και απότομα σταματήματα στην ομιλία του μετά το 3^ο έτος
• δεν κάνει ερωτήσεις μετά το 3^ο έτος
• το λεξιλόγιό του φαίνεται να είναι περιορισμένο έως και το 4^ο έτος
• δεν χρησιμοποιεί επίθετα, άρθρα, προθέσειςέως και το 4^ο έτος
• δεν κάνει παιχνίδι μίμησης όπως π.χ. να μαγειρεύει με τα κουζινικά, να ταΐζει μία κούκλα-μωρό κ.α.
• δεν φαίνεται να έχει πρόθεση για επικοινωνία

4-6 ετών:

• δεν καταλαβαίνει ή/και δεν χρησιμοποιεί σωστά τις έννοιες του χώρου και του χρόνου
• δε μπορεί να βάλει τις έννοιες σε κατηγορίες π.χ. λαχανικά, ζώα κ.α
• έχει δυσκολίες στην ανάγνωση ή/και στη γραφή
• δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί σε μία εργασία που του δίνεται
• οι απαντήσεις του δε συνάδουν με τις ερωτήσεις που του γίνονται
• δεν φαίνεται να γνωρίζει πώς να χρησιμοποιήσει την γλώσσα σε διαφορετικά περιβάλλοντα και κοινωνικές καταστάσεις
• το παιδί ξαφνικά σταματά να μιλάει και χρησιμοποιεί μόνο μη λεκτική επικοινωνία

ΠΡΩΙΜΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Σε περιπτώσεις παιδιών προσχολικής ηλικίας (έως και 5 ετών) που φαίνεται να υπάρχει καθυστέρηση σε έναν ή περισσότερους τομείς ανάπτυξης, όπως είναι η γλώσσα, η κίνηση, και οι γνωστικές λειτουργίες, οι ειδικοί θεραπευτές συντάσσουν και εφαρμόζουν πρόγραμμα για πρώιμη παρέμβαση.

Στόχος της πρώιμης παρέμβασης είναι το παιδί να βελτιώσει όσο το δυνατόν περισσότερο τις δεξιότητες που παρουσιάζει δυσκολίες, προτού ξεκινήσει το σχολείο. Είναι γεγονός πώς τα παιδιά που καθυστέρησαν να αναπτύξουν λόγο  πιθανότατα θα εμφανίσουν μαθησιακές δυσκολίες, γι’ αυτό και είναι απαραίτητο να «προλάβουν» να φτάσουν το επίπεδο  των συνομηλίκων τους πριν ξεκινήσουν το δημοτικό.

Σε κάθε περίπτωση, η επίσκεψη σε έναν λογοθεραπευτή θα ωφελήσει και τον γονέα, διότι ο ειδικός διαθέτει όλες τις γνώσεις που είναι απαραίτητες για να ενημερώσει την οικογένεια και να κάνει οποιαδήποτε δυσκολία να εξαλειφθεί ή περιοριστεί στον βαθμό που είναι δυνατόν. Η επικοινωνία είναιο τρόπος του ανθρώπου να εκφράσει αυτά που χρειάζεται, επιθυμεί και νιώθει, να δημιουργήσει σχέσεις, να μάθει για τον κόσμο γύρω του και πολλά άλλα, για αυτό και είναι σημαντικό να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή μορφή αυτής.