Μέθοδος TEACCH (Θεραπεία και Εκπαίδευση Παιδιών με Αυτισμό και Διαταραχές Επικοινωνίας)
Στόχος της μεθόδου TEACCH είναι να μάθει στο παιδί να επικοινωνεί μόνο του, χωρίς να χρειάζεται τη βοήθεια κάποιου.
Το TEACCH βασίζεται στην ανάγκη των ατόμων με αυτισμό και διαταραχές επικοινωνίας για δομημένη εκπαίδευση. Αυτό σημαίνει πώς παρέχεται σαφές υλικό στο παιδί κι έτσι είναι σε θέση να οργανωθεί και να ανταποκριθεί καλά σε αυτό. Η δομή του προγράμματος αφορά το εκπαιδευτικό υλικό, το περιβάλλον της τάξης, το πρόγραμμα δραστηριοτήτων και το σύστημα που ακολουθείται έτσι ώστε το παιδί α να δουλέψει και να καταλαβαίνει τι του ζητείται να κάνει. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα οπτικά ερεθίσματα όπως κάρτες και φωτογραφίες, αλλά και στην οργάνωση του χώρου στον οποίο εργάζεται το παιδί. Με τις κατάλληλες προσαρμογές στο περιβάλλον, οι οποίες το κάνουν πιο φιλικό για το παιδί με αυτισμό ή με κάποια άλλη διαταραχή επικοινωνίας, ενισχύεται η ανάπτυξη της αυτονομίας του. Το παιδί γνωρίζοντας πια τι να περιμένει, εξοικειώνεται με τη ρουτίνα του και του είναι πιο εύκολα να επικοινωνήσει αυθόρμητα.
Προκειμένου να εφαρμοστεί η μέθοδος TEACCH, πραγματοποιείται αρχικά μία αξιολόγηση που εντοπίζει τα δυνατά σημεία του παιδιού, τις ικανότητες και τα ενδιαφέροντά του, αλλά και τις δεξιότητές του. Από τη διαδικασία αυτή θα μπορεί ο ειδικός θεραπευτής να λάβει τις πληροφορίες που χρειάζεται για τη δημιουργία του εκπαιδευτικού υλικού. Εξίσου σημαντική είναι και η συνεργασία των θεραπευτών με τους γονείς. Οι γονείς εκπαιδεύονται κατάλληλα, καθώς παίζουν σημαντικό ρόλο στην οργάνωση του προγράμματος.
Το πρόγραμμα TEACCH επικεντρώνεται στην ενίσχυση και την ανάπτυξη των επικοινωνιακών δεξιοτήτων έτσι ώστε το παιδί να γίνει αυτόνομο. Αυτός είναι άλλωστε και ένας λόγος που το συγκεκριμένο πρόγραμμα εφαρμόζεται και προτιμάται από την πλειοψηφία των εκπαιδευτικών και θεραπευτών .
Ο μόνος περιορισμός του προγράμματος TEACCH είναι ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε άτομα με προβλήματα όρασης διότι το πρόγραμμα βασίζεται κυρίως σε οπτικοποιημένο υλικό.
Παρέμβαση αισθητηριακής ολοκλήρωσης
Τι είναι η «αισθητηριακή ολοκλήρωση»:Πρόκειται για μια φυσιολογική, νευρολοβιολογική διαδικασία, κατά την οποία τα μέρη του νευρικού συστήματος, συνεργάζονται συλλέγοντας δεδομένα από το περιβάλλον, μέσω της όρασης, της ακοής, της αφή, της γεύσης και της όσφρησης. Στόχος της Αισθητηριακής Ολοκλήρωσης είναι η βελτίωση της ικανότητας του παιδιού να οργανώσει και να επεξεργαστεί της πληροφορίες αυτές που λαμβάνει από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Η ενίσχυση της αισθητηριακής επεξεργασίας αποτελεί σημαντικό θεμέλιο για την αυτονομία των παιδιών και την ομαλή συμμετοχή τους σε καθημερινές δραστηριότητες, στο παιχνίδι και στις σχολικές δραστηριότητες.
Τα αισθητηριακά συστήματα είναι αυτά που ανιχνεύουν, εισάγουν και επεξεργάζονται τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος μέσω των αισθήσεων. Πρόκειται για πέντε (5) συστήματα και αυτά είναι τα εξής:
- Απτικό σύστημα – υπεύθυνο για την αφή και την αίσθηση των μερών του σώματος, της θερμοκρασίας, του πόνου, του κνησμού
- Αιθουσαίο σύστημα – υπεύθυνο για την ισορροπία, τον έλεγχο της στάσης του σώματος και τη θέση του ατόμου στο χώρο
- Ιδιοδεκτικό σύστημα – υπεύθυνο για την κίνηση και την στάση του σώματος
- Ακουστικό σύστημα – υπεύθυνο για την αίσθηση της ακοής
- Οπτικό σύστημα –υπεύθυνο για την αίσθηση της όρασης
Προκειμένου το άτομο να αναπτύξει όλες του τις δεξιότητες πρέπει να λαμβάνει ανατροφοδότηση από όλες του τις αισθήσεις. Όταν αυτό δεν γίνεται, τότε μιλάμε για έλλειμμα στην αισθητηριακή ολοκλήρωση.
Το παιδί με δυσλειτουργία στην αισθητηριακή επεξεργασία αντιμετωπίζει δυσκολίες σε πολλούς τομείς της ζωής του, όπως η συμπεριφορά, η μάθηση, οι κοινωνικές σχέσεις και το σχολείο. Για να περιοριστούν οι δυσκολίες αυτές, είναι απαραίτητη η θεραπεία αισθητηριακής ολοκλήρωσης
Η θεραπεία αισθητηριακής ολοκλήρωσης πραγματοποιείται μέσω δραστηριοτήτων και παιχνιδιών που επιλέγονται από τον εξειδικευμένο εργοθεραπευτή, μετά από την αξιολόγηση του παιδιού και την δημιουργία του εξειδικευμένου θεραπευτικού προγράμματος. Το θεραπευτικό πρόγραμμα σχεδιάζεται βασισμένο στις δυνατότητες του παιδιού και περιλαμβάνει όλα τα αισθητηριακά συστήματα. Μέσω των δραστηριοτήτων αυτών τα παιδιά λαμβάνουν αισθητηριακές πληροφορίες, με αποτέλεσμα να ενισχύεται η αισθητηριακή ολοκλήρωση. Εκτός αυτού, είναι σημαντική η ενημέρωση των γονέων αλλά και των εκπαιδευτικών των παιδιών με ελλείμματα στην αισθητηριακή ολοκλήρωση. Η ενημέρωση περιλαμβάνει τόσο την παροχή πληροφοριών, όσο και την εφαρμογή προσαρμογών και στρατηγικών που θα βοηθήσουν το παιδί να ανταπεξέλθει καλύτερα στο περιβάλλον του σπιτιού και της σχολικής τάξης.
Θεραπευτική παρέμβαση βασισμένη στα Lego–Lego®-Based Therapy
Η θεραπευτική παρέμβαση µε βάση τα Lego® (Lego®-based Therapy) είναι μία μέθοδος που ευνοεί την ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων ενός παιδιού. Βασίζεται στη δομημένη και προβλέψιμη φύση των Lego, γεγονός που την κάνει κατάλληλη για παιδιά με αυτισμό που χρειάζονται ρουτίνα. Εκτός αυτού, τα τουβλάκια αποτελούν ένα κατασκευαστικό παιχνίδι που έλκει τα παιδιά, κάνοντας τη μέθοδο κατάλληλη για οποιοδήποτε παιδί που αντιμετωπίζει δυσκολίες στην επικοινωνία ή/και την κοινωνική αλληλεπίδραση.
Η μέθοδος αυτή έχει ως στόχο μέσω του παιχνιδιού τα παιδιά να μάθουν να επικοινωνούν με άλλα άτομα. Αυτό περιλαμβάνει τον διάλογο, την δημιουργία σχέσεων με άλλα παιδιά, την έκφραση συναισθημάτων, την κοινή εστίαση προσοχής, την επίλυση προβλημάτων που ίσως προκύψουν, την εναλλαγή σειράς αλλά και την τροποποίηση της συμπεριφοράς τους ανάλογα με τις συνθήκες.
Είναι σημαντικό να αναφερθεί πώς η παρέμβαση μέσω των Lego επιβλέπεται και καθοδηγείται από έναν εξειδικευμένο θεραπευτή. Ο θεραπευτής ενθαρρύνει τα παιδιά να αντιμετωπίσουν οποιαδήποτε κατάσταση προκύψει με έναν αποτελεσματικό τρόπο.
Πιο αναλυτικά, η παρέμβαση μέσω Lego λειτουργεί με τον εξής τρόπο:
Πριν την έναρξη της παρέμβασης, τα παιδιά που πρόκειται να συμμετάσχουν στην ομάδα θεραπείας μαθαίνουν τους κανόνες και τις δεξιότητες δημιουργίας σχεδίων Lego.
Στη συνέχεια, τα παιδιά της ομάδας γνωρίζονται μεταξύ τους.Οι ομάδες αποτελούνται από 2 ή 3 άτομα.
Τα παιδιά συζητούν και αποφασίζουν το τι θέλουν να φτιάξουν με τα τουβλάκια.
Κάθε παιδί αναλαμβάνει έναν συγκεκριμένο ρόλο ( οι ρόλοι των παιδιών δεν παραμένουν οι ίδιοι καθ’όλη τη διάρκεια της θεραπείας, αλλά αλλάζουν με το πέρας των συνεδριών).
Όλα τα παιδιά εργάζονται προκειμένου να κατασκευάσουν το τελικό σχέδιο.
Η θεραπευτική παρέμβαση μέσω Lego είναι κατάλληλο για παιδιά με αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας, παιδιά µε δυσκολίες στην επικοινωνία και την κοινωνική αλληλεπίδραση, με ηλικία 4-15 ετών. Το πρόγραμμα διαρκεί 3 μήνες και οι συναντήσεις πραγματοποιούνται μία φορά την εβδομάδα για μία ώρα. Απαραίτητη προϋπόθεση για να ενταχθεί ένα παιδί σε μία ομάδα θεραπείας, είναι να πραγματοποιηθεί αξιολόγηση από ειδικό θεραπευτή. Με τον τρόπο αυτό θα βρεθεί η κατάλληλη θεραπευτική ομάδα για το κάθε παιδί.
Περισσότερες πληροφορίες σε σχέση με τη Lego®-BasedTherapy μπορεί κανείς να βρει στο www.bricks-for-autism.co.uk