Δοκιμασία φωνητικής και φωνολογικής εξέλιξης
Η δοκιμασία φωνητικής και φωνολογικής εξέλιξης είναι το μοναδικό στην κατηγορία του διαγνωστικό εργαλείο το οποίο αξιολογεί το φωνολογικού σύστημα των ελληνόφωνων παιδιών και το οποίο έχει σταθμιστεί σε ελληνικό πληθυσμό.Είναι δοκιμασία που έχει δημιουργηθεί από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Λογοπεδικών-Λογοθεραπευτών. Με την χορήγηση της συγκεκριμένης δοκιμασίας ο λογοθεραπευτής είναι σε θέση:
– να καταγράψει το φωνητικό ευρετήριο του παιδιού και αν αυτό είναι σύμφωνο με την χρονολογική ηλικία του.
– να αξιολογήσει την αντιθετική λειτουργία των φωνημάτων.
– να αναλύσει το φωνολογικό του σύστημα.
– να καταγράψει τους φωνοτακτικούς συνδυασμούς που μπορεί να παράγει το παιδί.
Στο τέλος της δοκιμασίας γίνεται ανάλυση των αποτελεσμάτων και ο λογοθεραπευτής είναι σε θέση να βρει χρονολογικά το στάδιο της φωνολογικής εξέλιξης του παιδιού και να το συγκρίνει με αυτό των συνομηλίκων του.
ΜεταΦΩΝ
Είναι ένα σταθμισμένο εργαλείο που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από την Επιτροπή Έρευνας του Πανελληνίου Συλλόγου Λογοπεδικών με στόχους:
- την κατασκευή αναπτυξιακής κλίμακας μεταφωνολογικών δεξιοτήτων, δηλαδή δεξιοτήτωνσυνειδητού χειρισμού των φωνημάτων της γλώσσας(π.χ. αφαίρεση ενός φωνήματος από μια λέξη, αντιστροφή συλλαβών σε μια λέξη κ.α.) μέσω αναπτυξιακού προφίλ φωνολογικής επίγνωσης κατά την προσχολική ηλικία. (3;10-6;6)
- την δημιουργία ενός διαβαθμισμένου προγράμματος δραστηριοτήτων νηπιακής και πρώτης σχολικής ηλικίας για την διευκόλυνση στην κατάκτηση της ανάγνωσης και της γραφής
- το σχεδιασμό ανιχνευτικής δοκιμασίας για την αξιολόγηση της αναγνωστικής
Το ΜεταΦΩΝ τεστ χωρίζεται σε δύο κατηγορίες:
1) Το αναπτυξιακό ΜεταΦΩΝ τεστ που προορίζεται για ηλικίες 3;10- 6;6 ετών:έχει διαγνωστικό χαρακτήρα και αποτελείται από 37 κριτήρια που αξιολογούν το επίπεδο και το ρυθμό ανάπτυξης της φωνολογικής επίγνωσης. Τα κριτήρια αποτελούνται από τρεις κλίμακες που αντιστοιχούν σε τρία φωνολογικά επίπεδα τα οποία είναι επίγνωση ρίμας, συλλαβής και φωνήματος.
2) Το ανιχνευτικό ΜεταΦΩΝ τεστ που προορίζεται για ηλικίες 5;0- 7;0 ετών: έχει ανιχνευτικό χαρακτήρα και αποτελείται από 15 κριτήρια αξιολόγησης που έχουν επιλεγεί ώστε να καλύπτουν τα τρία γλωσσολογικά επίπεδα τα οποία είναι ρίμας, συλλαβής και φωνήματος. Ο ανιχνευτικός χαρακτήρας του το καθιστά ένα εργαλείο πρόληψης, έγκυρο και αξιόπιστο για τον εντοπισμό αναγνωστικών δυσκολιών στις βαθμίδες του νηπιαγωγείου και του δημοτικού.
Λάμδα Τεστ
Το ΛΑΜΔΑ τεστ είναι ένα λογισμικό που επιχειρεί την αυτοματοποιημένη ανίχνευση μαθησιακών δυσκολιών του γραπτού και του προφορικού λόγουσε παιδιά σχολικής ηλικίας (Β’ – Δ’ Δημοτικού και Ε’ Δημοτικού – Β’ Γυμνασίου). Περιλαμβάνει ασκήσεις, με την μορφή παιχνιδιών, τα οποία εκτελούνται από το παιδί μέσω του υπολογιστή. Με την ολοκλήρωση των δοκιμασιών, εξάγεται το προφίλ επιδόσεων του μαθητή.
Η χρήση του ΛΑΜΔΑ τεστ γίνεται σε συνδυασμό με αξιολόγηση από ειδικό παιδαγωγό, προκειμένου να εντοπιστούν τα δυνατά και αδύναμα σημεία του παιδιού σε μαθησιακό επίπεδο. Με την ολοκλήρωση αυτών των δύο διαδικασιών, ο ειδικός παιδαγωγός είναι σε θέση να διαμορφώσειένα εξατομικευμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα.
Δοκιμασία εκφραστικού λεξιλογίου (Βογινδρούκα)
Η Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου, αποτελεί την ελληνική έκδοση του Word FindingVocabularyTest (4η έκδοση) της C. Renfrew.Η δοκιμασία αποτελείται από 50 εικόνες που απεικονίζουν ουσιαστικά. Οι εικόνες είναι καταταγμένες σε αναπτυξιακή σειρά. Οι έννοιες που απεικονίζονται προέρχονται από καθημερινά αντικείμενα, γνωστές κατηγορίες αντικειμένων, έννοιες από παιδικά παραμύθια και παιδικά τηλεοπτικά προγράμματα. Μέσω του τεστ πραγματοποιείται γλωσσική αξιολόγηση με ακριβή μέτρηση των λεξιλογικών ικανοτήτων και ταυτόχρονα ψυχομετρική ανάλυση. Χορηγείταισε παιδιά ηλικίας 4 έως 8 ετών.
Δοκιμασία γλωσσικής αντίληψης και έκφρασης
Η Δοκιμασία Γλωσσικής Αντίληψης και Έκφρασης αποτελεί ένα εργαλείο αξιολόγησης των γλωσσικών δεξιοτήτων ατόμων με δυσκολίες στην επικοινωνία και τη γλωσσική ανάπτυξη. Η δοκιμασία αξιολογεί τόσο τη κατανόηση της γλώσσας όσο και την ικανότητα έκφρασης.
Η δοκιμασία είναι χωρισμένη σε έξι ενότητες. Ο διαχωρισμός των ενοτήτων ξεκινά από το προγλωσσικό στάδιο, το οποίο εστιάζεται στις δεξιότητες παιχνιδιού και προχωρά ακολουθώντας τα στάδια εξέλιξης του συνδυασμού των λέξεων που χρησιμοποιούνται από τα παιδιά στην προσπάθεια τους να κατακτήσουν «τη γλώσσα των ενηλίκων». Τα στάδια της δοκιμασίας είναι το προγλωσσικό, το μονολεκτικό, του συνδυασμού των δύο λέξεων, του συνδυασμού των τριών λέξεων, του πρώιμου γραμματικού και του προηγμένου γραμματικού σταδίου. Στόχος της δοκιμασίας είναι ο καθορισμός των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα άτομα με διαταραχές επικοινωνίας και η χρήση των αποτελεσμάτων στο σχεδιασμό του θεραπευτικού προγράμματος.
Αθήνα τεστ διάγνωσης δυσκολιών μάθησης
Το Αθήνα Τεστ Διάγνωσης Δυσκολιών Μάθησης είναι ένα ψυχοπαιδαγωγικό διαγνωστικό μέσο, το οποίο κατασκευάστηκε για να εντοπίζονται με ευκολία τα παιδιά που παρουσιάζουν δυσκολίες στις μαθησιακές απαιτήσεις του σχολείου.Αποτελείται από μία σειρά διαγνωστικών δοκιμασιών, που αξιολογούν ένα μεγάλο μέρος κινητικών, αντιληπτικών, νοητικών και ψυχογλωσσικών διεργασιών. Οι δοκιμασίες αυτές ελέγχουν/αξιολογούν τις πλευρές ανάπτυξης του παιδιού που θεωρούνται οι πιο κρίσιμες για τη σχολική μάθηση και προσαρμογή. Με το τέλος της χορήγησης του τεστ, ο ειδικός παρέχει τη γραπτή αναλυτική έκθεση των αποτελεσμάτων με σκοπό να εντοπισθούν οι αδυναμίες του παιδιού. Χορηγείται σε παιδιά 5-9 ετών και υπό προϋποθέσεις σε μεγαλύτερες ηλικίες.
ΤΑΦΑ
Βοηθά στην αξιολόγηση της αναγνωστικής ικανότητας παιδιών των πρώτων τάξεων του Δημοτικού. Στόχος του τεστ είναι ο εντοπισμός των παιδιών με δυσκολίες στην ανάγνωση. Περιλαμβάνει 42 ερωτήσεις όπου το παιδί ττοποθετεί μία λέξη στο κενό σημείο μίας πρότασης. Με το τέλος της διαδικασίας, ο παιδαγωγός είναι σε θέση να βγάλει συμπεράσματα για την κατανόηση και την ταχύτητα της ανάγνωσης.
Χορηγείταισεπαιδιά 6-10 ετών.
WISC-III (Wechsler Intelligence Scale for Children)
Αποτελεί το ευρύτερα χρησιμοποιημένο Ψυχομετρικό κλινικό Εργαλείο για την αξιολόγηση των νοητικών ικανοτήτων(IQ) σε παιδιά σχολικής ηλικίας. Είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί για την ψυχολογική αξιολόγηση, γιατον σχεδιασμό εκπαιδευτικών προγραμμάτων, για την πρόβλεψη για την πορεία εξέλιξης του νοητικού δυναμικού, και για τη μελλοντική σχολική και επαγγελματική επίδοση.. Χορηγείται σε παιδιά 6-16 ετών.
Προβολικά τεστ
Τα προβολικά τεστ δίνουν ενδείξεις για τις βαθύτερες ανησυχίες, τους φόβους, τις συγκρούσεις και τις αποτυχίες. Η βασική ιδέα των προβολικών τεστ είναι ότι αν παρουσιάσουμε στο άτομο ένα όχι ξεκάθαρο ερέθισμα, το άτομο θα ‘’προβάλλει’’ στο ερέθισμα τις δικές του σκέψεις και επιθυμίες/απογοητεύσεις. Τα τεστ αυτά είναι ψυχοδιαγνωστικές δοκιμασίες που δίνουν μία συνολική εκτίμηση της προσωπικότητας του παιδιού. Η εκτίμηση περιλαμβάνει τη γνωστική του ωριμότητα, το επίπεδο ικανοτήτων, τις συναισθηματικές δυσκολίες, αλλά και τα πιθανά στοιχεία ψυχοπαθολογίας.
Παιδικό ιχνογράφημα
Η ζωγραφική μπορεί να αποτελέσει διαγνωστικό κριτήριο (σε συνδυασμό με άλλες δοκιμασίες) τόσο για την αναπτυξιακή πορεία του παιδιού, όσο και για την συναισθηματική και νοητική του κατάσταση.Μπορεί να δώσει στοιχεία για την γνωστική και ψυχική θέση του παιδιού, καθώς επίσης και να εμφανίσει σημεία όπου το παιδί αδυνατεί να εκφράσει λεκτικά. Το ιχνογράφηµαείναι ο πιο σημαντικός τρόπος έκφρασης του παιδιού και έχει συνδεθεί με την αποτύπωση της προσωπικότητας και των συναισθημάτων του. Συνήθως αξιολογείται το κομμάτι της απεικόνισης ανθρώπου και της οικογένειας. Έτσι, ο ειδικός σχηματίζει μία πρώτη εικόνα για την γενικότερη αντίληψη του παιδιού, για την οπτική του προς τα μέλη της οικογένειας του, καθώς επίσης και για την αυτοεκτίμησή του. Η αξιολόγηση του ιχνογραφήματος περιλαμβάνει επίσης τις γραμμές, τα χρώματα, τη θέση του σχεδίου στο χαρτί και το μέγεθός του.
Ερωτηματολόγια (ΔΕΠ-Υ, M-CHAT, ACHENBACH, Κατάθλιψης, Προσωπικότητας κ.α)
Ερωτηματολόγιο M–CHAT:Το M-CHATείναι ένα πιστοποιημένο εργαλείο που χορηγείται σε γονείς παιδιών ηλικίας µεταξύ 16 και 30 µηνών, για την αξιολόγηση της πιθανότητας εµφάνισης∆ιαταραχών Αυτιστικού Φάσµατος (∆ΑΦ). Ο κύριος στόχος του M-CHAT είναι να να ανιχνεύει όσο το δυνατόν περισσότερες περιπτώσεις ∆ΑΦ γίνεται. Για το λόγο αυτό, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει πως όλα τα παιδιά που έχουν υψηλή βαθµολογία για εµφάνιση∆ΑΦ, θα διαγνωστούν τελικά µε ∆ΑΦ.
Ερωτηματολόγια συστήματος AchenBach: Το σύστημα Achenbachαποτελεί ένα πλήρες σύστημα εργαλείων για την αξιολόγηση της προσαρμοστικής λειτουργικότητας και των προβλημάτων συμπεριφοράς και συναισθημάτων, σε παιδιά και εφήβους ηλικίας 6 – 18 ετών.Το εργαλείο αυτό δίνει τη δυνατότητα στους επιστήμονες που ασχολούνται με την ψυχική υγεία να αποκτήσουν μια γενική εικόνα των δεξιοτήτων και δυσκολιών ενός παιδιού σε μια δεδομένη στιγμή. Επίσης, η επαναχορήγησή τους μετά από θεραπευτική παρέμβαση επιτρέπει την αξιολόγηση της εξέλιξης και της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.Το σύστημα Achenbachαποτελείται από το βασικό εγχειρίδιο και τα ερωτηματολόγια διάγνωσης για γονείς (6-18 ετών), εκπαιδευτικούς (6-18 ετών) και εφήβους (11-18), μαζί με τις αντίστοιχες σταθμισμένες κλίμακες βαθμολόγησης.
Ερωτηματολόγια προσωπικότητας: Σε αυτού του είδους τα ερωτηματολόγια αξιολογούνται χαρακτηριστικά που αφορούν σε συναισθήματα, κίνητρα,διαπροσωπικές σχέσεις και στάσεις. Κάποια από τα πιο κοινά ερωτηματολόγια αυτής της κατηγορίας είναι το ερωτηματολόγιο του Eysenck (για ενήλικες), η Κλίμακα Μέτρησης Δυνατών Στοιχείων Χαρακτήρα για παιδιά 10-17 χρονών και το Ερωτηματολόγιο Πέντε Παραγόντων Προσωπικότητας NEO.
Ερωτηματολόγια κατάθλιψης:
-κλίμακα Κατάθλιψης του BeckII (BDI-II): Η κλίμακα BDI-IIείναι ένα ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς με 21 ερωτήσεις. Αξιολογείται η βαρύτητα της κατάθλιψης και χορηγείται σε εφήβους και ενήλικες. Ο εξεταζόμενος αξιολογεί ο ίδιος κατά πόσο ισχύει κάθε μία από τις 21 ερωτήσεις, όπου κάθε ερώτηση αντιστοιχεί σε ένα σύμπτωμα. Αυτό το κάνει λαμβάνοντας υπόψιν τη διάθεσή του κατά τις τελευταίες δύο βδομάδες. Χορηγείται σε άτομα 13+ ετών.
-κλίμακα Κατάθλιψης Zung: Η κλίμακα κατάθλιψης Self-Rating είναι ένα ερωτηματολόγιο αυτοελέγχου 20 ερωτήσεων που εντοπίζει συναισθηματικά, ψυχολογικά και σωματικάσυμπτώματα που σχετίζονται με την κατάθλιψη.ΗΚλίμακα Κατάθλιψης του Beckκαι η Κλίμακα Κατάθλιψης του Zung είναι τα πιο δημοφιλή όργανα αυτοαναφοράς για την κατάθλιψη.
Ελληνική κλίμακα αξιολόγησης της ΔΕΠ/Υ-ΙV
Πρόκειται για δυο σταθμισμένες μορφές της κλίμακας αξιολόγησης της ΔΕΠ/Υ κατά DSM-IV για γονείς και εκπαιδευτικούς, που σκοπό έχουν την διάγνωση , αξιολόγηση και πρόγνωση χαρακτηριστικών του Συνδρόμου Ελλειμματικής Προσοχής με ή χωρίς Υπερκινητικότητα. Η πρωτότυπη κλίμακα δημιουργήθηκε στις ΗΠΑ και η χρήση της είναι ευρέως διαδεδομένη.
Χορηγείται για παιδιά ηλικίας 5-17 ετών.
Τεστ θεματικής αντίληψης για τα παιδιά
Αποτελεί ένα τεστ προσωπικότητας που μας επιτρέπει να εξετάσουμε σε βάθος τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του κάθε παιδιού, όπως και τη σχέση του παιδιού με το περιβάλλον του.Κατά τη διάρκεια του τεστ χορηγούνται κάρτες με εικόνες (οι μορφές των εικόνων είναι ζώα) και ζητάμε από το παιδί να «φτιάξει» μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος.
Με το τεστ αυτό μπορούμε να διαγνώσουμε τους φόβους του παιδιού, διαπροσωπικά προβλήματα στην οικογένεια και στο σχολείο, επιβολή των γονέων, αντιμετώπιση διαφόρων μορφών εξουσίας, ανταγωνισμό μεταξύ αδερφών και γενικά τη στάση του παιδιού απέναντι στη ζωή.Χορηγείται σε παιδιά ηλικίας 3-10 ετών.
Εικόνες δράσης
Είναι ένα διαγνωστικό εργαλείο, το οποίο χρησιμοποιείται στην αξιολόγηση της γλωσσικής επάρκειας σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας.
Οι εικόνες δράσης εστιάζονται στην αξιολόγηση δύο τομέων της γλώσσας:
- της μορφο-σύνταξης, εξετάζοντας τις γραμματικές γνώσεις .
- της πραγματολογίας, εξετάζοντας το πώς χρησιμοποιεί το παιδί τη προκειμένου να μεταδώσει πληροφορίες.
Δεδομένου ότι η δοκιμασία χρειάζεται λίγο χρόνο για να ολοκληρωθεί, θεωρείται κατάλληλη μέθοδος αξιολόγησης και για τα παιδιά με αναπτυξιακές διαταραχές( αυτισμός, ΔΕΠΥ κλπ).
PLS (Preschool Language Scale)-Προσχολικής Ηλικίας
ToPLSείναι ένα εργαλείο το οποίο αξιολογεί τις εκφραστικές και αντιληπτικές γλωσσικές δεξιότητες. Χρησιμοποιώντας δυο κλίμακες, αυτή της ακουστικής κατανόησης και αυτή της εκφραστικής επικοινωνίας, ελέγχονται οι δεξιότητες του παιδιού στους τομείς της προσοχής, της σημασιολογίας (λεξιλόγιο, έννοιες), της δομής, του συντακτικού, των δεξιοτήτων σκέψης και της κοινωνικής επικοινωνίας. Ακόμη, ανιχνεύεται η φωνολογική εξέλιξη του παιδιού. Χορηγείται σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.
DLS (DerbyshireLanguageScheme)
Η δοκιμασία DLSείναι ένα εργαλείο γλωσσικής αξιολόγησης και παρέμβασης. Αξιολογεί το επίπεδο γλωσσικής κατανόησης και έκφρασης του παιδιού. Η αξιολόγηση ξεκινά από μονολεκτικό επίπεδο αλλά με κατάλληλες δοκιμασίες αξιολογεί τη χρήση και την κατανόηση πιο σύνθετου λόγου.Συγκεκριμένα, αποτελείται από τεστ αξιολόγησης της γλωσσικής έκφρασης και κατανόησης καθώς καιαπό δομημένες διδακτικές ασκήσεις. Κατά κύριο λόγο εξετάζει την κατανόηση και την παραγωγή συγκεκριμένων μορφολογικών και συντακτικών δομών. Η αξιολόγηση αλλά και η παρέμβαση γίνονται μέσω παιχνιδιού, με τη δοκιμασία να περιλαμβάνει πραγματικά αντικείμενα, ασπρόμαυρα σκίτσα και φωτογραφίες, επιτραπέζια, παιχνίδια-μινιατούρες και ομαδικά παιχνίδια και δραστηριότητες καθημερινής ζωής. Χορηγείται σε παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας.
BOEHMTestofBasicConcepts -3
Ο Αξιολογητικός Οδηγός Boehm αναπτύχθηκε για να μετρήσει την κατανόηση των βασικών εννοιών θέσης των μικρών παιδιών, δηλαδή αν παιδιά νηπιαγωγείου, Α’ και Β’ δημοτικού μπορούν να αναγνωρίσουν σωστά μια εικόνα μεταξύ τριών επιλογών. Το ζητούμενο παρουσιάζεται με λεκτικά στοιχεία που περιλαμβάνουν όρους όπως πάνω,αριστερά κλπ. Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, τα παιδιά μπορούν να αναγνωριστούν ως επαρκή ή ανεπαρκή στην εννοιολογική ανάπτυξη.
BENDERvisualmotorGestaltTEST
Το BenderVisualMotorGestalttest είναι μια ψυχολογική εκτίμηση που χρησιμοποιείται για την αξιολόγηση της λειτουργίας της οπτικής κινητικότητας, των οπτικών-αντιληπτικών δεξιοτήτων, της νευρολογικής βλάβης και των συναισθηματικών διαταραχών. Xρησιμοποιείται για να εντοπιστούν αναπτυξιακές καθυστερήσεις σε παιδιά, καθώς επίσης και εγκεφαλική βλάβη και νευρολογικά ελλείμματα.
Χορηγείται σε ηλικίες 3+ χρονών.
RAVENSPROGRESSIVEMATRICES
Η συστοιχία δοκιμασιών Raven’sProgressiveMatrices σχεδιάστηκε για να παρέχει σύντομα μη-λεκτικές εκτιμήσεις της γενικής νοητικής ικανότητας. Εκτιμά την μάθηση, τον επαγωγικό συλλογισμό( από μια ειδική έννοια σε μια πιο γενική) και τη λογική. Τα ερεθίσματα που χρησιμοποιούνται είναι απλά σχέδια. Αυτό που ζητείται από το παιδί είναι να φτιάξει έναν κανόνα για τη δημιουργία των επόμενων στοιχείων σε μια σειρά ή να προσδιορίσει εάν ένα σχέδιο που παρουσιάζεται σχετίζεται με τον κανόνα.
DTVP-3 (DevelopmentalTestofVisualPerception)
ΤοDTVP-3 αποτελείένα εύχρηστο τεστ οπτικής αντίληψης και οπτικοκινητικού συντονισμού. Χορηγείται από εργοθεραπευτές και αξιολογεί την ικανότητα παιδιών ηλικίας 4 – 12 ετών στους τομείς της οπτικής αντίληψης.Ελέγχει δεξιότητες όπως η αντιγραφή, ο οπτικός εγκλεισμός (= η ικανότητα να καταλάβουμε ποιο κομμάτι λείπει από μια ατελή εικόνα) και ο έλεγχος τηςκίνησης του χεριού βάσει ενός οπτικού ερεθίσματος.