Η Ειδική Αγωγή είναι ένας κλάδος των Ανθρωπιστικών επιστημών, ο οποίος περιλαμβάνει το σύνολο των εκπαιδευτικών υπηρεσιών που παρέχονται σε μαθητές με επιβεβαιωμένες μαθησιακές δυσκολίες με ή χωρίς αναπηρία.
Τι είναι οι μαθησιακές δυσκολίες;
Οι μαθησιακές δυσκολίες είναι μια μεγάλη ομάδα διαταραχών που επηρεάζουν τη μαθησιακή ικανότητα και την εκπαιδευτική πορεία ενός ατόμου. Μια σημαντική διάκριση είναι αυτή ανάμεσα στις Γενικές και τις Ειδικές μαθησιακές δυσκολίες.
Οι Γενικές μαθησιακές δυσκολίες οφείλονται συνήθως σε αρνητικούς ψυχοεκπαιδευτικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Βασικό ρόλο παίζουν:
- η έλλειψη προσπάθειας,
- οι αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός, Asperger κ.α),
- οι κινητικές διαταραχές,
- η Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ),
- οι συναισθηματικές διαταραχές τα ψυχοσυναισθηματικά προβλήματα,
- ο χαμηλόςδείκτης νοημοσύνης.
Οι μαθητές με Γενική Μαθησιακή Δυσκολία δυσκολεύονται σε όλα τα μαθήματα τόσο προφορικά όσο και γραπτά.
Οι Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες είναι ένας ορισμός «ομπρέλα» κάτω από την οποία μπαίνουν δυσκολίες, όπως η Δυσλεξία, η Δυσγραφία, η Δυσορθογραφία, η Δυσαριθμησία και η Δυσαναγνωσία.Οφείλονται σε βιολογικούς και κληρονομικούς παράγοντες. Οι μαθητές με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες:
- έχουν κανονικό ή ανώτερό δείκτη νοημοσύνης,
- υστερούν σε ορισμένα μαθήματα και όχι σε όλα( π.χ. είναι καλοί στα μαθηματικά αλλά υστερούν στη γλώσσα ή αποδίδουν καλύτερα προφορικά και όχι γραπτά).
Ποια είναι η δουλειά του ειδικού παιδαγωγού;
Ο Ειδικός Παιδαγωγός είναι ο «διαμεσολαβητής» ανάμεσα στο παιδί και τη μάθηση. Ο ρόλος του είναι παιδαγωγικός, συμβουλευτικός και υποστηρικτικός.Η παρέμβαση περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός εξατομικευμένου προγράμματος εκμάθησης με προσαρμοσμένο εξοπλισμό και υλικό βασισμένο στις δυνατότητες και τις ανάγκες του κάθε παιδιού.
O ειδικός παιδαγωγός:
- μαθαίνει στο παιδί στρατηγικές μάθησης
- χρησιμοποιεί εναλλακτικούς τρόπους διδασκαλίας( εκπαιδευτικές κάρτες, παιχνίδια ρόλων, παραμύθια, βιβλία, εκπαιδευτικά παιχνίδια στον υπολογιστή).
- αξιοποιεί δημιουργικά τις δυνατότητες του κάθε παιδιού
- βοηθά το παιδί να οργανώσει ποιοτικά το χώρο και το χρόνο του μέσα από βιωματικές δραστηριότητες
Σε ποια ηλικία μπορεί το παιδί μου να ξεκινήσει παρέμβαση με ειδικό παιδαγωγό;
Η παρέμβαση μπορεί να ξεκινήσει σε οποιαδήποτε ηλικία ανάλογα με τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το κάθε παιδί. Συνήθως, αρχίζει στην ηλικία των 4-5 ετών περίπου και κυρίως με τη φοίτηση του παιδιού στο δημοτικό, οπότε και φαίνονται εντονότερα οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει λόγω των μεγαλύτερων απαιτήσεων του αναλυτικού προγράμματος. Σε περιπτώσεις όμως παιδιών που ήδη έχουν διαγνωσθεί και ακολουθούν πρόγραμμα πρώιμης παρέμβασης, παιδιά μικρότερης ηλικίας ενδεχομένως να χρειαστούν και παρέμβαση από ειδικό παιδαγωγό.
Πόσο διαρκεί η παρέμβαση;
Σε αυτό το ερώτημα δεν μπορεί να δοθεί μια συγκεκριμένη απάντηση. Σε όσο μικρότερη ηλικία ξεκινήσει το θεραπευτικό πρόγραμμα, τόσο μεγαλύτερα είναι και τα ποσοστά αποκατάστασης. Επιπλέον, σημαντικό ρόλο παίζουν και άλλοι παράγοντες όπως η φύση της διαταραχής, η έκταση του ελλείμματος, η συχνότητα των συνεδριών καθώς και η εξάσκηση στο σπίτι.
Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως η διαδικασία της μάθησης είναι ξεχωριστή για τον καθένα και πως ο κάθε άνθρωπος μαθαίνει με διαφορετικές μεθόδους και με διαφορετικό ρυθμό.
Πότε χρειάζεται να απευθυνθώ σε ειδικό παιδαγωγό;
Ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, υπάρχουν κάποια σημάδια που αν τα παρατηρήσετε θα πρέπει να αναζητήσετε βοήθεια από ειδικό παιδαγωγό.
Ωφέλιμο θα ήταν να απευθυνθείτε σε ειδικό παιδαγωγό αν το παιδί:
- δυσκολεύεται να ακολουθήσει τις οδηγίες του εκπαιδευτικού
- δεν συμμετέχει σε ομαδικές δραστηριότητες με τους συμμαθητές του
- δυσκολεύεται να διαχωρίσει τα πολλά από τα λίγα και να μετρήσει μέχρι το 10
- δυσκολεύεται να κατηγοριοποιήσει και να σχεδιάσει απλά σχήματα
- αποφεύγει τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες
- διασπάται εύκολα η προσοχή του και δεν μπορεί να συγκεντρωθεί ξανά
- δεν απομνημονεύει εύκολα
- έχει περιορισμένο λεξιλόγιο και δυσκολεύεται να μάθει νέες λέξεις
- κάνει πολλά ορθογραφικά λάθη παρόλο που γνωρίζει τους κανόνες
- αργεί να κατανοήσει τα ζητούμενα μιας άσκησης
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μαθησιακές δυσκολίες διερευνώνται από ψυχολόγο, σε συνεργασία με ειδικό παιδαγωγό και λογοθεραπευτή. Η σχολική αποτυχία είναι μία από τις μεγαλύτερες πηγές άγχους και πολλές φορές αιτία κοινωνικής απομόνωσης για το παιδί. Με την κατάλληλη παιδαγωγική παρέμβαση το παιδί θα αποκτήσει τα απαραίτητα εφόδια για να είναι πιο αποδοτικό στο σχολείο αλλά και για να διαμορφώσει μια πιο ολοκληρωμένη προσωπικότητα.